Tentoonstelling Activiteit

Mensenbranders Retranchement

de mensenbranders retranchement
Mensenbranders Retranchement

Markt 4
4525 AD Retranchement
Nederland

Om de natuur in Het Zwin ruimbaan te geven verdween rondom Retranchement enkele hectares cultuurgrond. Als compensatie kreeg de Dorpsraad Retranchement een flinke som geld om in en rond het dorp mooie projecten te realiseren. Eén van de projecten is te zien in de Dorpsstraat. Een levendig poppenspel in vijf taferelen dat een verklaring geeft aan een aloude bijnaam van de dorpelingen: mensenbranders. Het kunstige, mechanische spel is gemaakt door Ronald Spiessens. Het komt tot leven na inworp van een € 2 muntstuk en een druk op de knop. Meer van werk van Spiesens is vooral te zien in Museumcafé Het Koekoeksnest in Nieuwvliet.

Alle dorpen van West-Zeeuws-Vlaanderen hebben sinds jaar en dag een bijnaam. De verklaringen van die namen zijn stuk voor stuk prachtige, soms ook wat lugubere, legendes. Die van Retranchement heeft te maken met een pandemie uit de 17e eeuw. Het dorp, ontstaan als versterkte legerplaats in de Tachtigjarige Oorlog, werd in 1631 en in 1666 getroffen door de pest. De gevreesde ziekte had zwaar toegeslagen en de angst voor de ‘zwarte koorts’ was dan ook heel groot. Aan het eind van de 17e eeuw werd Fort Berchem, net buiten het dorp, gesloopt. De daar gelegerde soldaten, die de monding van het Zwin moesten bewaken, werden ondergebracht op een schip dat een ligplaats had vlakbij Retranchement. Tot schrik van het dorp brak de pest uit op dat schip. De ene na de andere soldaat werd ziek. De dorpelingen namen rigoureuze maatregelen om te voorkomen dat de pest andermaal het dorp zou bereiken: Zeker als men was dat de bemanning toch al dood was of snel zou sterven staken ze het schip in brand. Tot op de dag van vandaag is het dorp dus met de term Mensbranders belast. 

Ronald Spiessens gaf aan deze legende zijn eigen draai met het korte verhaal ‘De Tragedie van Janus de Mensenbrander’. Janus was tamboer in het leger van prins Maurits. Hij was het die de ‘heldentaak’ op zich nam om met een brandende fakkel richting het gedoemde schip te varen. Maar, ach tragedie, het schuldgevoel overviel hem en tot op de dag vandaag doolt deze getormenteerde ziel door Retranchement. Er is echter hoop…..  Maar ga daarvoor naar Retranchement en breng het spel tot leven!!